represiya qurbanlari

Az rbaycan tarixind ba vermi n b y k faci l rd n biri d 1920 ci ill rd n ba layaraq 30 il yax n davam ed n repressiya olmu dur. Bel ki, bu ill rd Az rbaycan Respublikas razisind insan h quqlar na zidd qanunlar sas nda totalitar d vl t rejiminin t r tdiyi zba nal q, zorak l q n tic sind y z minl rl g nahs z insan sas n milli z n d rk v milli d vl t ilik qid sin , siyasi rejimin diqt sin deyil, milli hissiyatla d nd y n g r repressiyalara m ruz qalm d r. Repressiya bar d mumi t s vv rl ri bel mumil dirm k olar: 1) Repressiya xalq n n istedadl v t nda lar n , ziyal lar n m hv etmi dir 2) Repressiya olunanlar m vcud qurulu u q bul etm mi dir 3) Repressiya olunanlar z yolda lar n n donoslar sas nda h bs olunmu lar 4) s rl rind sosialist c miyy tini t rifl y nl r salamat qalm , t nqid ed nl r repressiyaya m ruz qalm lar 5) Repressiyaya u rayanlar haqq nda yaz lan q zet, ya jurnal m qal l ri, yaxud ayr ayr fikirl r onlar n repressiyas na s b b olmu dur. 6) Repressiya ancaq m xalifl r y n lmi dir slind siyasi hadis hesab olunan repressiya XX srin 20 ci ill rind n 50 ci ill rin vv ll rin q d r davam ets d , 20 40 ci ill r aras ba ver n hadis l r amans zl il x susi se ilmi dir. nsanlar n ksinqilab , trotski i , casus , mill t i , syan kimi m xt lif ittihamlarla k tl vi kild m hv edilm si Stalin, Beriya v onlar n traf ndak lar n b t n SSR d h yata ke irdikl ri d h tli bir siyas t olmu dur. Repressiya ill rind SSR d mumilikd 1575259 adam h bs olunmu dur. Bunlardan 173382 n f ri guya ksinqilabi i apard na g r c zaya m ruz qalm d r, 1344923 n f r m hkum edilmi , 681692 n f r is g ll l nmi dir. Repressiya ill rind Az rbaycan razisind n 100 min yax n ziyal , h rb i, m d niyy t v inc s n t xadimi, alim, yaz , m llim, din xadimi Sibir , Qazax stana v dig r yerl r s rg n g nd rilmi dir. Bununla da Az rbaycan c miyy tinin a ll , elmli, istedadl , m ksev r, m n viyyatl t b q sinin ox b y k hiss si m hv edilmi dir. Bu bir faktd r ki, halinin h r min n f rin d n repressiya qurbanlar n n say na g r Az rbaycan ke mi sovet respublikalar i risind birinci yerd durmu du. g r 20 ci ill rd birm nal olaraq ksinqilab ad il C mhuriyy t il r, yaxud m savat v ittihad lar m hv edilir, h bs olunub Solovki adalar na g nd rilirdis , 37 ci il repressiyas bir q d r qar q olmu dur. Bu m rh l d insanlar xalq d m ni , pant rkist , sui q sd i , panislamist yarl alt nda m hv edilirdi. Bu repressiya burul an nda kommunistl r d var idi. Bel ki, h tta kommunist partiyas n n n m hur v v zif tutan n may nd l ri bel bu f lak td n can n qurtara bilm mi dir. M rk zd (Moskvada) Siyasi B ro zvl rinin ail l rinin repressiyas onun s b b, m qs d v icra strukturunun m r kk bliyini g st rdiyi kimi, siyasi m xt lifliyind n as l olmayaraq he k s g z t olunmad n n da bir s butudur. H min d vrd Az rbaycanda q tl yetiril n insanlarla ba l x susi plan haz rlanm d ki, o plana g r 3 ayda 1500 n f rin g ll l nm si n z rd tutulurdu. 1937 ci v 38 ci ill rd m hk m d n k nar repressiyalar apar lmas na da q rar verilmi dir. B t n lk d f aliyy t ba layan sessiya 15 d qiq rzind d vl t ittiham s n n, v kilin, bir ox hallarda m q ssirin i tirak olmadan q rar xarm d r. Konkret Az rbaycanda mumilikd 1930 40 v 50 ci ill rin vv ll rind 70 min adam repressiya edilib ki, bunun da 29 min n f ri ziyal lard r. T kc 1937 ci ild 16 Az rbaycan general q tl yetirilib. Az rbaycan n Qazax standak s firliyinin m lumat na g r , Stalin repressiyalar ill rind Qazax standa 150 min az rbaycanl ld r l b v bunlardan 28 min n f ri m hk m v istintaq olmadan g ll l nib. Repressiyaya m ruz qalanlar i risind Abbas Mirz rifzad , Ayna Sultanova, B kir obanzad , C m id Nax vanski, H seyn Cavid, Mikay l M fiq, Qambay V zirov, Ruhulla Axundov, Yusif V zir m nz minli, m r Faiq Nemanzad , hm d Cavad v s. kimi Az rbaycan n g rk mli elm, m d niyy t v ictimai xadiml ri olmu dur. Bununla da repressiya Az rbaycan n mumilikd intellekt potensial na sars d c z rb vurmu dur.
Date: 12.12.2012
Farhad Mirza
1 854
13 0